Zasiłek pielęgnacyjny a pobyt w domu opieki
Zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny co do zasady nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. W definicji takiej instytucji mieści się między innymi dom pomocy społecznej (DPS). Na pierwszy rzut oka przepis wydaje się jednoznaczny, jednak znaczenie ma dalsza część definicji, która precyzuje, że chodzi o instytucje zapewniające „nieodpłatnie pełne utrzymanie”. To właśnie ten zwrot jest decydujący!
W praktyce pobyt w większości placówek, zarówno publicznych (DPS), jak i prywatnych, jest odpłatny. Mieszkaniec domu opieki zazwyczaj ponosi opłatę za pobyt, która najczęściej wynosi 70% jego dochodu (np. emerytury lub renty). Skoro pensjonariusz, nawet w części, pokrywa koszty pobytu, nie można mówić o „nieodpłatnym pełnym utrzymaniu”. W świetle prawa i licznych orzeczeń sądów administracyjnych, ponoszenie częściowej odpłatności za pobyt w placówce nie pozbawia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Oznacza to, że senior przebywający w domu opieki i płacący za swój pobyt, nadal może otrzymywać to świadczenie.
Kto jest uprawniony do zasiłku pielęgnacyjnego?
Zasiłek pielęgnacyjny to świadczenie przyznawane w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jest to forma wsparcia niezależna od dochodu rodziny.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
- niepełnosprawnemu dziecku,
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, która posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia,
- osobie, która ukończyła 75 lat i nie ma prawa do emerytury lub renty.
Osobom, które ukończyły 75. rok życia, przysługuje prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Świadczenie jest nabywane z urzędu, stanowi dodatek do emerytury lub renty i nie wymaga przedstawiania orzeczenia o niepełnosprawności.
Zasiłek a dodatek pielęgnacyjny – różnice
W dyskusjach na temat wsparcia finansowego dla osób niesamodzielnych często mylone są dwa różne świadczenia: zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny. Choć ich cel jest podobny, różnią się podstawą prawną, organem wypłacającym oraz zasadami przyznawania, zwłaszcza w kontekście pobytu w placówce opiekuńczej.
Dodatek pielęgnacyjny jest świadczeniem wypłacanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wraz z emeryturą lub rentą. Przysługuje osobie uprawnionej do tych świadczeń, jeśli została uznana za całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji, albo ukończyła 75 lat. W przypadku ukończenia 75. roku życia ZUS przyznaje dodatek z urzędu. Natomiast zasiłek pielęgnacyjny wypłacany jest z gminy (MOPS/GOPS) osobom niepełnosprawnym lub seniorom (powyżej 75. roku życia) bez prawa do emerytury lub renty i wymaga przedstawienia odpowiednich zaświadczeń.
Czy można pobierać jednocześnie dodatek i zasiłek pielęgnacyjny?
Prawo wyklucza możliwość jednoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego. Osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego nie przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. Jest to ważna zasada, o której należy pamiętać, analizując dostępne formy pomocy finansowej.
Dodatek pielęgnacyjny a pobyt w placówce opiekuńczej
Zasady dotyczące dodatku pielęgnacyjnego w przypadku pobytu w placówce są inne niż przy zasiłku. Dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje, jeżeli emeryt lub rencista przebywa w zakładzie opiekuńczo-leczniczym (ZOL) lub zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym (ZPO) przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu. Co istotne, przepisy te nie dotyczą domów pomocy społecznej (DPS). Oznacza to, że pensjonariusz DPS zachowuje prawo do dodatku pielęgnacyjnego.
Jak zasiłek może pomóc w opłatach za dom opieki?
Zasiłek pielęgnacyjny jest dochodem pensjonariusza i to on (lub jego opiekun prawny) nim dysponuje. To świadczenie nie jest wliczane do dochodu, od którego oblicza się 70% odpłatności za pobyt w DPS. Stanowi dodatkowe środki, które mogą poprawić sytuację finansową seniora. Pieniądze mogą być przeznaczone na pokrycie wydatków, których nie zapewnia placówka, takich jak:
- zakup dodatkowych leków, suplementów diety czy specjalistycznych środków higienicznych,
- prywatne wizyty lekarskie lub konsultacje specjalistyczne,
- zakup odzieży, obuwia czy przedmiotów osobistego użytku,
- drobne przyjemności, które poprawiają komfort życia i samopoczucie.
W ten sposób pomoc finansowa w postaci zasiłku pielęgnacyjnego staje się realnym wsparciem w pokrywaniu indywidualnych potrzeb mieszkańca, odciążając budżet rodziny.
