Czy NFZ finansuje domy opieki?
W Polsce działają placówki publiczne oraz prywatne, które przyjmują osoby wymagające stałej pomocy. Narodowy Fundusz Zdrowia, zajmujący się finansowaniem świadczeń w systemie powszechnej opieki zdrowotnej, finansuje usługi medyczne w placówkach typu Zakład Opiekuńczo-Leczniczy (ZOL) lub Zakład Pielęgnacyjno-Opiekuńczy (ZPO), gdzie opieka ma charakter leczniczy i pomaga w codziennym funkcjonowaniu.
Wielu opiekunów osób starszych zastanawia się, czy Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje pobyt w domu opieki. Warto zapamiętać, że NFZ nie opłaca pobytu w Domach Pomocy Społecznej (DPS) ani w prywatnych domach seniora.
Utrzymanie DPS-ów finansowane jest ze środków publicznych, w tym z budżetów gmin i powiatów. O skierowaniu do DPS-u decyduje ośrodek pomocy społecznej, do którego należy zwrócić się z odpowiednim wnioskiem.
NFZ nie finansuje miejsc pobytowych, kosztów zakwaterowania czy wyżywienia w domach opieki. Obejmuje opiekuńczo-lecznicze świadczenia zdrowotne w placówkach medycznych.
Co finansuje NFZ, a co jest opłacane przez seniora, rodzinę lub gminę?
System wsparcia dla osób starszych jest podzielony między kilka instytucji, dlatego źródła finansowania zależą od typu placówki i charakteru pomocy.
- ZOL/ZPO – placówki medyczne, kontraktowane przez NFZ; pacjent z powodu wieku i zdrowia ma zapewnione leczenie, pielęgnację i rehabilitację.
- DPS – domy pomocy społecznej, działające w ramach systemu pomocy społecznej; finansowanie odbywa się ze środków seniora, rodziny i gminy.
- Prywatne domy opieki (PDO) – placówki komercyjne, utrzymywane z opłat mieszkańców. NFZ odpowiada za świadczenia medyczne, natomiast kwestie bytowe (pobyt, wyżywienie) pokrywają inne podmioty – senior, jego rodzina lub samorząd.
W przypadku osoby samotnie gospodarującej, która nie skarży się na większe problemy ze zdrowiem lub ma zapewnioną pomoc ze strony rodziny, rozwiązaniem może być również dzienny dom opieki (dom dziennego pobytu/dom dziennej opieki).
W zależności od formy wsparcia wymagane są dokumenty, określane przez daną instytucję lub organ samorządowy. A to, ile kosztuje pobyt w placówce, zależy od standardu, zakresu usług oraz źródła finansowania.
Co finansuje Narodowy Fundusz Zdrowia?
Narodowy Fundusz Zdrowia pokrywa koszty:
- świadczeń zdrowotnych udzielanych w ramach kontraktów (np. w ZOL, ZPO, hospicjach stacjonarnych),
- opieki pielęgniarskiej i lekarskiej,
- podstawowej rehabilitacji, terapii zajęciowej i leczenia farmakologicznego,
- badań diagnostycznych i zabiegów,
- wyrobów medycznych, środków opatrunkowych i leków stosowanych w trakcie pobytu.
NFZ nie finansuje zakwaterowania, wyżywienia ani usług pozamedycznych – obowiązuje odpłatność po stronie pacjenta.
Co finansuje senior lub jego rodzina?
Seniorzy i ich bliscy pokrywają koszty:
- pobytu i utrzymania w DPS lub prywatnych domach opieki,
- zakwaterowania i wyżywienia w ZOL/ZPO (część niefinansowana przez NFZ),
- dodatkowych usług ponad standard, np. rehabilitacji specjalistycznej, kosmetycznej, fryzjerskiej czy transportu medycznego,
- leków lub środków higienicznych, które nie wchodzą w zakres refundacji.
Rodzina seniora może być zobowiązana do dopłaty do kosztów DPS tylko wtedy, gdy opłata za pobyt przewyższa 70% wartości świadczenia seniora (emerytury/renty), dochody członków rodziny przekraczają ustawowe progi.
Co finansuje gmina?
Gmina pokrywa:
- różnicę między pełnym kosztem utrzymania a opłatą wnoszoną przez seniora i rodzinę (w DPS),
- koszty prowadzenia dziennych domów i klubów seniora, często z dofinansowaniem państwowym,
- usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, jeśli senior nie wymaga opieki instytucjonalnej,
- w wyjątkowych sytuacjach – zasiłki celowe lub dodatki opiekuńcze.
Seniorzy o niskich dochodach nie pozostają bez wsparcia – gmina jest zobowiązana do zapewnienia im opieki w odpowiedniej formie, zależnie od stanu zdrowia i sytuacji rodzinnej.
ZOL i ZPO – co refunduje NFZ?
Wsparcie dla osób starszych i niesamodzielnych może być realizowane w formie usług opiekuńczych – obejmujących pomoc w codziennym funkcjonowaniu i utrzymaniu higieny – lub w ramach opieki medycznej, np. w zakładach opiekuńczo-leczniczych (ZOL) i zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych (ZPO).
Zakłady Opiekuńczo-Lecznicze i Zakłady Pielęgnacyjno-Opiekuńcze to placówki przeznaczone dla osób, które nie wymagają leczenia szpitalnego, ale potrzebują profesjonalnej opieki medycznej i pielęgnacyjnej. Trafiają tam zwykle seniorzy po długim leczeniu, udarach, poważnie przewlekle chorzy, leżący, z chorobami neurologicznymi czy otępiennymi.
NFZ finansuje w ZOL i ZPO:
- całodobową opiekę lekarską i pielęgniarską (czyli koszty leczenia),
- terapeutę zajęciowego, psychologa i rehabilitanta,
- niezbędne leki i wyroby medyczne,
- podstawową rehabilitację i fizjoterapię,
- badania diagnostyczne związane z kontynuacją leczenia.
Pacjent ma zapewnione przez Narodowy Fundusz Zdrowia wszystko, co jest konieczne z punktu widzenia zdrowia i procesu leczenia.
Natomiast NFZ nie finansuje kosztów pobytu – zakwaterowania i wyżywienia. Pacjent pokrywa je z własnych środków, jednak nie więcej niż 70% swojego miesięcznego dochodu (np. emerytury lub renty). Podobnie, jak w przypadku Domów Pomocy Społecznej (DPS).
Dodatkowo płatne w ZOL i ZPO mogą być także:
- usługi niestandardowe,
- zabiegi rehabilitacyjne wykraczające poza kontrakt z NFZ,
- leki nierefundowane, środki higieniczne spoza listy podstawowej,
- fryzjer, transport medyczny (zależy od standardu placówki).
Warto zapytać o regulamin opłat i wykaz świadczeń objętych finansowaniem NFZ.
DPS a NFZ i system pomocy społecznej
Dom Pomocy Społecznej to instytucja pomocy społecznej o charakterze stałego pobytu, przeznaczona dla osób, które ze względu na wiek, stan zdrowia lub niepełnosprawność nie są w stanie samodzielnie funkcjonować, ale nie potrzebują stałego nadzoru medycznego oraz pomocy lekarza lub pielęgniarki w trybie 24-godzinnym. Takie placówki oferują całodobową opiekę, zapewniając mieszkańcom bezpieczeństwo, wyżywienie, rehabilitację i zajęcia aktywizujące oraz wsparcie medyczne (w określonym zakresie).
Wszyscy seniorzy w Polsce, otrzymujący świadczenie emerytalne lub rentę, są objęci ubezpieczeniem zdrowotnym w NFZ, niezależnie od miejsca zamieszkania. W związku z tym, chociaż Narodowy Fundusz Zdrowia nie finansuje pobytów w domu opieki, refunduje opiekę medyczną ubezpieczonego mieszkańca, a więc niezbędne konsultacje lekarskie, wizyty u specjalistów czy konieczne pobyty w szpitalu.
Natomiast wobec pozostałych kosztów opieki długoterminowej nad seniorem w DPS, obowiązuje system współfinansowania pobytu, określony w ustawie o pomocy społecznej. Koszt opieki dzieli się między mieszkańca (płaci do 70% miesięcznego dochodu), rodzinę (jeśli dochód seniora nie pokrywa kosztów, a rodzina spełnia określone kryteria dochodowe, może zostać zobowiązana do dopłaty), gminę (dopłaca resztę, jeśli dochód seniora i rodziny nie wystarcza).
Każda gmina ogłasza co roku średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS z problemami zdrowotnymi, na podstawie którego wyliczana jest odpłatność. Wysokość tej kwoty można sprawdzić w Biuletynie Informacji Publicznej.
FAQ
Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące domów opieki i NFZ.
