Rozważając formy opieki instytucjonalnej dla seniorów, kluczowe jest rozróżnienie dwóch podstawowych typów placówek: Domów Pomocy Społecznej (DPS) oraz prywatnych domów opieki (PDO). Ich status prawny i model finansowania diametralnie się różnią, co bezpośrednio wpływa na kwestię ewentualnych dopłat.
Prywatny dom opieki to w pełni komercyjne przedsięwzięcie. Działa na zasadach rynkowych, a koszt pobytu jest stałą, z góry określoną kwotą, którą w całości musi pokryć pensjonariusz lub jego rodzina. To właśnie ta fundamentalna różnica sprawia, że pytanie o to, czy NFZ dopłaca do prywatnego domu opieki, jest tak istotne, ponieważ miesięczny koszt w takiej placówce może wynosić od 5 000 zł do nawet ponad 10 000 zł.
Rola Narodowego Funduszu Zdrowia
Odpowiedź na pytanie, czy NFZ dopłaca do prywatnego domu opieki, w większości przypadków brzmi: nie. Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje świadczenia zdrowotne, czyli leczenie, rehabilitację i opiekę medyczną, a nie usługi bytowe i opiekuńcze, które stanowią podstawę funkcjonowania prywatnego domu opieki. Pobyt w takiej placówce obejmuje przede wszystkim zakwaterowanie, wyżywienie, pomoc w codziennych czynnościach, organizację czasu wolnego i podstawową opiekę.
NFZ nie ma podstaw prawnych, aby finansować te elementy. Są jednak pewne wyjątki i sytuacje, w których Fundusz partycypuje w kosztach, ale dotyczy to placówek o charakterze medycznym, a nie typowo opiekuńczym. Kluczowe jest zrozumienie, że nawet jeśli senior mieszka w prywatnym domu opieki, wciąż jest osobą ubezpieczoną i ma prawo do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych na ogólnych zasadach.
Świadczenia gwarantowane – co finansuje NFZ?
Mieszkaniec prywatnego domu opieki, tak jak każda osoba objęta ubezpieczeniem zdrowotnym, zachowuje prawo do korzystania ze świadczeń finansowanych przez NFZ. Oznacza to, że jeśli zachoruje, placówka ma obowiązek zapewnić mu dostęp do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Wizyta takiego lekarza w domu opieki jest finansowana przez NFZ na podstawie kontraktu, jaki dana przychodnia ma z Funduszem.
Podobnie jest w przypadku konieczności wezwania karetki, wizyty u specjalisty (na podstawie skierowania) czy pobytu w szpitalu. NFZ płaci za konkretną usługę medyczną, a nie za pobyt seniora w placówce. Warto jednak przed podpisaniem umowy z prywatnym domem opieki dopytać, w jaki sposób organizowany jest dostęp do lekarzy i czy placówka współpracuje z konkretną przychodnią.
NFZ nie finansuje pobytu w prywatnym domu opieki, lecz konkretne świadczenia zdrowotne. Dlatego kluczowe jest rozróżnienie działalności opiekuńczej od leczniczej, np. w przypadku zakładów opiekuńczo-leczniczych czy pielęgnacyjno-opiekuńczych – Andrzej Jacyna, były prezes NFZ.
Kontrakt z NFZ mogą posiadać placówki, które prowadzą działalność leczniczą, a nie tylko opiekuńczą. Najczęściej są to Zakłady Opiekuńczo-Lecznicze (ZOL) lub Zakłady Pielęgnacyjno-Opiekuńcze (ZPO). Niektóre prywatne domy opieki prowadzą w swojej strukturze wydzielony oddział o takim właśnie profilu. Wówczas dofinansowanie z NFZ dotyczy tylko tej części medycznej i jest przeznaczone dla pacjentów spełniających określone kryteria, a nie dla wszystkich mieszkańców domu opieki.
Inne formy wsparcia finansowego dla seniora
Chociaż nie jest to bezpośrednie dofinansowanie do domu opieki, senior może być uprawniony do otrzymywania świadczeń, które pomogą w pokryciu kosztów. Należą do nich:
- zasiłek pielęgnacyjny, przyznawany osobom z orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym lub osobom po 75. roku życia (bez konieczności orzeczenia),
- dodatek pielęgnacyjny, wypłacany przez ZUS wraz z emeryturą lub rentą osobom uznanym za całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji lub tym, które ukończyły 75 lat,
- świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (tzw. 500+ dla niesamodzielnych), które przysługuje osobom pełnoletnim, których niezdolność do samodzielnej egzystencji została potwierdzona orzeczeniem.
Suma tych świadczeń może stanowić zauważalne wsparcie w comiesięcznej opłacie za pobyt w prywatnym domu opieki, dlatego warto sprawdzić, czy bliska osoba kwalifikuje się do ich otrzymania.
