#12 Jakie figle płata Twój umysł?

Cześć,

Porozmawiajmy dziś o błędach poznawczych, czyli o figlach, które może płatać nam nasz umysł. Spójrz na obrazek poniżej. Która linia jest dłuższa, a która krótsza? Masz rację, obie są identyczne, ale wydaje nam się, że dłuższa jest ta znajdująca się wyżej. To tylko jeden z najbardziej powszechnych przykładów błędów poznawczych. Inne są nieco bardziej subtelne i mogą mieć o wiele większy wpływ na nasze życie. Jaki? Zapraszamy do dwunastego wydania naszego newslettera!

Jesteś specjalistą? Sprawdź, czy nie dosięga Cię klątwa wiedzy!

Znasz ten moment, w którym próbujesz przekazać innym, pozornie prostą, informację, ale nikt ze słuchających nie jest w stanie w pełni zrozumieć tego, o czym mówisz? To może być klątwa wiedzy, czyli błąd poznawczy polegający na tym, że nie potrafimy wczuć się w sytuację osoby, która w jakimś temacie posiada mniejszą wiedzę od nas.

Klątwa wiedzy często przytrafia się specjalistom, którzy są tak mocno zanurzeni w danym temacie, że podczas rozmowy od razu skupiają się szczegółach, zamiast upewnić się, czy słuchacze znają podstawy danego zagadnienia. To może prowadzić do wielu nieporozumień komunikacyjnych i niezamierzonych konfliktów.

O klątwie wiedzy w prostych słowach pisze także na swoim blogu Dominik Juszczyk, specjalista od produktywności i certyfikowany trener Instytutu Gallupa:

Innym błędem poznawczym, związanym z posiadaną wiedzą, jest efekt Dunning-Krugera, czyli przekonanie o tym, że jest się mądrzejszym i bardziej wykwalifikowanym niż w rzeczywistości. Osoby uważające się za nieomylne często podważają kompetencje rozmówców, reagują złością i umniejszają partnerom w rozmowie. Zakładają bowiem, że to właśnie one mają monopol na wiedzę i za wszelką cenę próbują przekonać innych do swoich racji.

Co ciekawe, prawdziwi eksperci, posiadający szerokie kompetencje i doświadczenie, o wiele częściej mierzą się z wątpliwościami niż osoby początkujące - o tym mówi m.in. zjawisko psychologiczne nazywane "syndromem oszusta".

A co, jeśli wciąż podważasz swoje kompetencje?

Mimo że syndrom oszusta nie jest zaliczany do błędów poznawczych, warto przyjrzeć mu się bliżej, bo jego działanie może negatywnie odbić się na naszym poczuciu własnej wartości.

Angielski termin the impostor syndrome po raz pierwszy został opisany w latach 80. XX wieku przez przez badaczki i psychoterapeutki, Pauline Clance i Suzanne Imes, które zauważyły, że tzw. "kobiety sukcesu" często uważają się za mało inteligentne i przeceniane przez innych.

Właśnie o tym jest syndrom oszusta. To uczucie wątpliwości co do własnych osiągnięć i kompetencji, pomimo posiadanego sukcesu. Osoby dotknięte tym syndromem często mają wrażenie, że osiągnięcia, które odnoszą są wynikiem przypadku, szczęścia lub manipulacji, a nie ich własnych umiejętności i wysiłku.

Kilka typowych oznak tego syndromu to:

• Przecenianie sukcesu innych. Często porównujemy się z innymi i uważamy, że inni są bardziej kompetentni i zasługują na sukces niż my sami.

• Przypisywanie sukcesu czynnikom zewnętrznym. Zamiast doceniać swoje umiejętności i wysiłek, przypisujemy nasz sukces czynnikom, takim jak szczęście, przypadek czy nawet pomoc innych osób.

• Lęk przed odkryciem. Obawiamy się, że ktoś odkryje nasze rzekome niedociągnięcia i zdemaskuje nas jako oszustów, co prowadzi do chronicznego poczucia lęku i niskiej samooceny.

• 
  

Nie lubimy straty!

Czy wiesz, że bardziej "boli" nas zgubienie 50 zł niż cieszy wygranie takiej samej kwoty? Niechęć do straty to błąd poznawczy zbadany przez noblistę i psychologa Daniela Kahnemana oraz psychologa matematycznego i poznawczego Amose’a Tversky’ego, którzy odkryli że głębiej dotyka nas strata niż zysk. Ten mechanizm wykorzystywany jest m.in. na giełdzie, ale ma również wpływ na wiele naszych życiowych decyzji. Często nie podejmujemy jakiegoś ryzyka z uwagi na to, że obawiamy się straty tego, co już dobrze znamy, mimo że być może zmiana przyniosłaby nam większe korzyści.

Z lękiem przed stratą wiąże się jeszcze inne zjawisko, nazywane FOMO (z języka angielskiego Fear Of Missing Out), czyli strach przed tym, że coś nas omija. FOMO dotyczy najczęściej młodych ludzi, którzy w obawie przed pominięciem czegoś ważnego, wciąż sprawdzają wiadomości w swoich smartfonach i nieustannie są online (według raportu z 2019 roku w grupie młodych ludzi, w wieku 15–19 lat, wysokiego i średniego poziomu FOMO doświadcza aż… 94%!).

Na szczęście coraz częściej mówi się także o JOMO (z angielskiego Joy Of Missing Out), czyli przeżywania "radości z tego, że coś nas omija". Jest to świadoma rezygnacja z tego, co dzieje się w Internecie i mediach społecznościowych i większe skupienie się na życiu offline, tu i teraz, w prawdziwym kontakcie z bliskimi. A Ty przeżywasz częściej FOMO czy JOMO?

[OBEJRZYJ] FOMO, FOBO, FODA, czyli sekwencja lęku 

Zobacz wykład Jarosława Gibasa na temat różnych rodzajów lęku i tego, w jaki sposób możemy sobie z nim radzić.

O czym w tym tygodniu przeczytasz w seniore.pl?

• Zmiana pracy nie jest prosta, ale warto spróbować

• Lokata bankowa - wszystko, co trzeba o niej wiedzieć

• Fałszywa przyjaźń - jak ją rozpoznać?

• Jak rozpoznać i leczyć różne rodzaje kaszlu?

• 5 polskich jezior, nad którymi warto spędzić urlop

Dziękujemy! 

Jeśli spodobało Ci się dzisiejsze wydanie naszego newslettera o figlach umysłu, będzie nam bardzo miło, jeżeli zachęcisz Twoich bliskich do zapisania się na naszą newsletterową listę. Możesz to zrobić, wysyłając im ten link: https://seniore.pl/newsletter-dla-seniora/

Do zobaczenia za tydzień!

Zespół seniore.pl