Zasiłek pielęgnacyjny – co to za świadczenie?
Zasiłek pielęgnacyjny jest jednym ze świadczeń rodzinnych, którego głównym zadaniem jest częściowe zrekompensowanie wydatków związanych z opieką nad osobą, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Jest to forma pomocy przeznaczona dla tych, którzy z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności potrzebują stałego wsparcia.
Za wypłatę świadczenia odpowiadają gminne lub miejskie ośrodki pomocy społecznej (GOPS lub MOPS), a środki na ten cel pochodzą bezpośrednio z budżetu państwa. Kluczową informacją jest fakt, że zasiłek pielęgnacyjny nie zależy od kryterium dochodowego. Oznacza to, że można go uzyskać bez względu na sytuację materialną czy status zawodowy. Zgodnie z danymi Ministerstwa Rodziny, z tej formy pomocy korzysta rocznie około miliona osób, w dużej mierze są to seniorzy, którzy ukończyli 75. rok życia i nie muszą w tym celu przedstawiać orzeczenia o niepełnosprawności.
Kto może ubiegać się o zasiłek pielęgnacyjny?
Świadczenie to jest dedykowane określonym grupom osób, które wymagają stałej opieki. Zgodnie z obowiązującymi przepisami o zasiłek pielęgnacyjny mogą ubiegać się:
- dzieci do 16. roku życia, posiadające orzeczenie o niepełnosprawności,
- osoby dorosłe z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności,
- osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, pod warunkiem że ich niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia,
- seniorzy po ukończeniu 75 lat, którzy w celu uzyskania świadczenia nie muszą legitymować się orzeczeniem o niepełnosprawności.
Należy jednak pamiętać, że są sytuacje wykluczające możliwość pobierania tego wsparcia. Zasiłek pielęgnacyjny nie zostanie przyznany osobom, które pobierają dodatek pielęgnacyjny z ZUS lub KRUS. Nie przysługuje on również osobom przebywającym w domach pomocy społecznej finansowanych ze środków publicznych oraz tym, które otrzymują podobne świadczenia z zagranicy, na przykład w ramach unijnej koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Jaka jest wysokość zasiłku pielęgnacyjnego w 2026 roku?
W 2026 roku wysokość świadczenia nie ulegnie zmianie i wciąż będzie wynosić 215,84 zł miesięcznie. Taka kwota obowiązuje nieprzerwanie od 1 listopada 2019 roku, kiedy to została podniesiona ze 153 zł. Od tego czasu świadczenie nie było poddawane waloryzacji.
Specjaliści zwracają uwagę, że w kontekście wysokiej inflacji oraz dynamicznie rosnących cen usług opiekuńczych i leków, realna wartość zasiłku pielęgnacyjnego zmalała o około jedną trzecią. Mimo to, dla wielu osób starszych i niepełnosprawnych, jest to jedyne regularne wsparcie finansowe, jakie otrzymują z systemu pomocy społecznej.
Brak waloryzacji zasiłku – jakie są przyczyny?
Ministerstwo Rodziny dokonuje weryfikacji wysokości świadczeń rodzinnych co trzy lata, jednak nie jest to równoznaczne z ich automatyczną waloryzacją. Ostateczna decyzja o podniesieniu kwoty zasiłku zależy od aktualnej sytuacji budżetu państwa. Resort argumentuje, że podwyżka świadczenia o 100 zł wiązałaby się z rocznym kosztem dla budżetu przekraczającym miliard złotych. Utrzymanie obecnej stawki jest przedstawiane jako kompromis między potrzebami beneficjentów a możliwościami finansowymi państwa.
Następna weryfikacja kwoty zasiłku pielęgnacyjnego jest zaplanowana dopiero na 2027 rok. Do tego czasu jego wysokość pozostanie na niezmienionym poziomie. Już w 2023 roku Rzecznik Praw Obywatelskich alarmował, że brak waloryzacji prowadzi do faktycznego ubożenia osób niesamodzielnych, wskazując, że kwoty świadczeń nie odpowiadają bieżącym kosztom utrzymania i opieki.
Wniosek o zasiłek pielęgnacyjny – gdzie i jak go złożyć?
Aby uzyskać zasiłek pielęgnacyjny, należy złożyć odpowiedni wniosek. Można to zrobić w kilku miejscach:
- w Miejskim lub Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej (MOPS/GOPS) właściwym dla miejsca zamieszkania,
- przez internet, korzystając z portalu Emp@tia lub profilu zaufanego (ePUAP).
Do wniosku należy dołączyć niezbędne dokumenty:
- dowód osobisty lub inny dokument służący do potwierdzenia tożsamości,
- orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności (jeśli jest wymagane w danym przypadku),
- numer rachunku bankowego, na który ma być przekazywane świadczenie.
Decyzja w sprawie przyznania zasiłku jest wydawana najczęściej w terminie do 30 dni. Świadczenie jest wypłacane co miesiąc w formie przelewu na konto bankowe lub gotówką w kasie ośrodka.
Jakie inne świadczenia przysługują osobom niesamodzielnym?
Zasiłek pielęgnacyjny jest tylko jedną z form wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. W 2026 roku dostępne będą również inne świadczenia, takie jak:
- dodatek pielęgnacyjny z ZUS/KRUS, który wynosi 348,30 zł miesięcznie i jest przeznaczony dla emerytów oraz rencistów wymagających opieki,
- świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 3287 zł miesięcznie, dedykowane opiekunom, którzy rezygnują z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki,
- świadczenie wspierające, czyli nowe, zróżnicowane finansowo wsparcie dla dorosłych osób z niepełnosprawnością, którego wysokość zależy od ustalonego poziomu potrzeby wsparcia.
