Pobyt w placówce całodobowej a świadczenie wspierające
Nowe świadczenie, mające na celu wsparcie dorosłych osób z niepełnosprawnościami, jest wypłacane przez ZUS niezależnie od dochodu. Warunkiem jest uzyskanie odpowiedniej liczby punktów w skali potrzeby wsparcia, czyli minimum 78 punktów (od 1 stycznia 2026 próg zostanie obniżony do 70 punktów). Jednak ustawa z dnia 7 lipca 2023 roku o świadczeniu wspierającym wprowadziła istotne wyłączenie kilku grup. Zgodnie z art. 5 pkt 1, świadczenie wspierające nie jest przyznawane, jeśli osoba z niepełnosprawnością przebywa (całodobowo) w:
- domu pomocy społecznej,
- prywatnym domu opieki,
- zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym (ZPO),
- zakładzie opiekuńczo-leczniczym (ZOL),
- areszcie śledczym, zakładzie karnym lub innej placówce, która zapewnia całodobową opiekę (zgodnie z przepisami o pomocy społecznej).
Zamieszkanie w placówce, która zapewnia opiekę przez całą dobę stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia wspierającego lub wstrzymania jego wypłaty.
Wykluczenie niepełnosprawnych mieszkańców domu opieki
Odmowa przyznania świadczenia wspierającego osobom z niepełnosprawnościami, które przebywają w domach opieki i innych placówkach całodobowej pomocy wywołała wiele kontrowersji. Szczególnie, że dotyczy także osób, które spełniają wymagane kryteria punktowe i ponoszą pełne koszty swojego pobytu w placówce. Dla wielu rodzin oznacza to realne poczucie nierównego traktowania i braku sprawiedliwości systemowej.
Ustawodawca argumentuje, że świadczenie nie powinno być wypłacane w sytuacji, gdy państwo i tak współfinansuje opiekę danej osoby — tak jak ma to miejsce np. w publicznych domach pomocy społecznej. Chodzi więc o ograniczenie zjawiska podwójnego finansowania. Problem pojawia się jednak w przypadku placówek prywatnych, które nie otrzymują żadnych środków publicznych. A mimo to mieszkańcy takich domów opieki również tracą prawo do świadczenia.
Tymczasem osoby wymagające całodobowej opieki w domu rodzinnym mogą otrzymywać świadczenie wspierające, nawet jeśli korzystają z prywatnych usług opiekuńczych. Powoduje to wyraźną dysproporcję – osoba w prywatnym domu opieki, ponosząca wysokie koszty miesięcznego pobytu (średnio około 7 tys. zł) świadczenia nie dostanie, natomiast ktoś w podobnej sytuacji zdrowotnej, pozostający w domu, zachowuje pełne prawo do wsparcia finansowego.
Czy jest szansa na zmianę kontrowersyjnych przepisów?
Problem wykluczenia z prawa do świadczenia wspierającego osób przebywających w prywatnych placówkach jest przedmiotem interpelacji poselskich. Temat budzi poważne wątpliwości co do zgodności z konstytucyjną zasadą równości i prawem do zabezpieczenia społecznego. Przegląd obowiązujących przepisów, przeprowadzony w 2025 roku przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, nie przyniósł oczekiwanych rezultatów. Na chwilę obecną nie zostały zniesione ograniczenia, dotyczące świadczenia wspierającego dla osób niepełnosprawnych, przebywających w prywatnych placówkach, finansowanych ze środków własnych.
FAQ
Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące świadczenia wspierającego dla mieszkańców domów opieki.
