Czym jest świadczenie ratownicze i komu przysługuje?
Świadczenie ratownicze z tytułu wysługi lat w OSP, potocznie nazywane dodatkiem ratowniczym, to dożywotnie świadczenie pieniężne, które co roku podlega waloryzacji. Zostało wprowadzone na mocy ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych. Dodatek przysługuje emerytowanym członkom Ochotniczej Straży Pożarnej oraz ratownikom górskim, którzy spełniają określone kryteria wiekowe i stażowe. Aby otrzymać świadczenie kobieta musi mieć ukończone 60 lat oraz udokumentowane co najmniej 20 lat czynnego udziału w akcjach ratowniczych. W przypadku mężczyzn kryteria sa nieco inne – ukończone 65 lat oraz udokumentowane co najmniej 25 lat czynnego udziału w akcjach ratowniczych.
Co ważne, nowelizacja przepisów z 2025 roku zniosła wymóg ciągłości służby, a także pozwoliła na wliczanie do stażu szkoleń i ćwiczeń, co poprawiło sytuację wielu seniorów.
Ile wynosi dodatek ratowniczy i jak jest wypłacany?
Od 1 marca 2025 roku wysokość świadczenia ratowniczego wynosi 273 zł i nie podlega opodatkowaniu ani nie są od niego odprowadzane składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dlatego kwota w całości trafia bezpośrednio na konto uprawnionego seniora.
Wypłatami zajmuje się Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA, a środki są przelewane na konta świadczeniobiorców do 15. dnia każdego miesiąca. Jeżeli termin wypada w dzień wolny od pracy, ZER MSWiA zobowiązany jest do wysłania pieniędzy wcześniej, aby zapewnić ich terminowe otrzymanie.
Jak złożyć wniosek o świadczenie ratownicze?
Procedura ubiegania się o świadczenie nie jest skomplikowana. Wystarczy złożyć wniosek o przyznanie dodatku ratowniczego (wraz z wymaganą dokumentacją) do komendanta powiatowego lub miejskiego Państwowej Straży Pożarnej, który jest właściwy dla jednostki OSP, w której służył strażak/ratownik. Komendant ocenia kompletność złożonych dokumentów i wydaje decyzję. W przypadku decyzji odmownej wnioskodawcy przysługuje prawo do odwołania się do komendanta wojewódzkiego PSP.
Niezbędne dokumenty do wniosku
Do wniosku należy dołączyć dokumentację potwierdzającą czynny udział w działaniach ratowniczych. Jeżeli działalność miała miejsce przed 31 grudnia 2011 roku i brakuje na to formalnych dokumentów, wymagane jest dołączenie oświadczeń co najmniej trzech świadków. Konieczne jest, aby przynajmniej jeden ze świadków pełnił funkcję publiczną w okresie, którego dotyczy poświadczenie (np. być urzędnikiem samorządowym). Dodatkowo do dokumentów należy dołączyć opis przebiegu służby.
Uproszczona procedura od 2025 roku – co się zmieniło?
W 2025 roku wprowadzono istotne zmiany, które uprościły procedurę ubiegania się o świadczenie ratownicze. Nowelizacja przepisów poszerzyła katalog aktywności, które wliczają się do wymaganego stażu służby. Najważniejsze zmiany dotyczą zniesienia wymogu ciągłości służby, co oznacza, że przerwy w aktywności nie dyskwalifikują już kandydata, oraz zaliczenie do lat służby okresów udziału w szkoleniach i ćwiczeniach organizowanych przez OSP, PSP lub inne uprawnione podmioty. Ważną kwestią jest również uproszczenie procedur związanych z udokumentowaniem działań ratownicznych sprzed 2011 roku. Wprowadzone modyfikacje uprawniają do otrzymania świadczenia wielu seniorów, którzy wcześniej nie mogli ubiegać się o dodatek ratowniczy.
Świadczenie ratownicze a inne formy wsparcia dla seniorów
Wielu seniorów zastanawia się, czy otrzymanie dodatku ratowniczego może wpłynąć na wysokość innych pobieranych świadczeń. Bez obaw, dodatek ratowniczy w wysokości 273 zł nie wpływa na inne formy pomocy. Kwota nie jest wliczana do dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Nie koliduje również z prawem do pobierania innych form wsparcia finansowego, takich jak dodatek pielęgnacyjny, kombatancki czy honorowy z tytułu ukończenia 100 lat.
Dodatek ratowniczy przyznawany jest dożywotnio. Warto jednak wiedzieć, że istnieją szczególne sytuacje, w których świadczenie może zostać cofnięte. Dzieje się tak w przypadku, gdy świadczeniobiorca zostanie prawomocnie skazany za popełnienie przestępstw przeciwko bezpieczeństwu publicznemu, życiu lub zdrowiu innej osoby, lub gdy zostanie ujawnione użycie fałszywej dokumentacji.
W takiej sytuacji Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA może również dochodzić zwrotu pobranych kwot.
PSP a OSP – czy wszyscy strażacy otrzymają świadczenie?
Funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej (PSP) nie są uprawnieni do otrzymywania świadczenia ratowniczego. Dodatek jest dedykowany wyłącznie byłym członkom Ochotniczej Straży Pożarnych (OSP) oraz ratownikom górskim. Świadczenie ma na celu uhonorowanie i wsparcie finansowe osób, które przez lata uczestniczyły w działaniach ratowniczych ochotniczo.
Natomiast zawodowi strażacy podlegają określonym systemom emerytalno-rentowym, wynikającym z pracy w służbach mundurowych. Ich dodatki służbowe oraz przywileje, takie jak np. możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę, reguluje odrębna ustawa z dnia 18 lutego 1994 r.
FAQ
Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące świadczenia ratowniczego.
