KSIĄŻKOmaniak – „Problem trzech ciał”

Okładka książki pt. "Problem trzech ciał" w polskiej wersji wydawnictwa Rebis.

Czy w jednej książce można połączyć tematykę kosmosu i chińskiej rewolucji kulturalnej? Okazuje się, że tak. Jeśli jesteście fanami science-fiction, to powieść “Problem trzech ciał” zdecydowanie powinniście przeczytać. Książka otwiera trylogię “Wspomnienie o przeszłości Ziemi” postrzeganą jako jedno największych odkryć gatunku w ostatnich latach. Niezwykle ciekawa historia autorstwa chińskiego pisarza Liu Cixin łączy w sobie elementy naukowe, filozoficzne i historyczne.


  • Gatunek: fantastyka naukowa (hard sci-fi)
  • Rok pierwszego wydania: 2008
  • Autor: Liu Cixin
  • Nagrody: Hugo dla najlepszej powieści (2015)
  • Wydawnictwo polskie: Rebis

„Problem trzech ciał” – chiński bestseller

„Problem trzech ciał” to dzieło Liu Cixina, chińskiego twórcy literatury fantastycznonaukowej. Książka otwiera bestsellerową serię “Wspomnienie o przeszłości Ziemi”. Autor kreśli w niej wyimaginowaną kronikę naszej planety, która rozpoczyna interakcje z kosmicznymi sąsiadami z układu trzech słońc. Pisarz odnosi się w ten sposób do złożonego zagadnienia z dziedziny fizyki – tytułowego problemu trzech ciał.

Początkowo powieść ukazywała się w odcinkach na łamach “Science Fiction World”. W 2008 roku doczekała się wydania książkowego. Tuż po premierze uhonorowano ją nagrodą Galaxy, a 4 lata później zyskała miano jednej z najważniejszych chińskich powieści ostatnich dwudziestu lat. Jej angielska wersja przyniosła Liu Cixinowi międzynarodowy rozgłos, czyniąc go pierwszym azjatyckim laureatem nagrody Hugo. „Problem trzech ciał” był również w gronie nominowanych do nagrody Nebula.

Liu Cixin – autor książki "Problem trzech ciał".
Liu Cixin, autor książki “Problem trzech ciał” (Markus Wissmann/Shutterstock)

Chińska rewolucja kulturalna i tajemnicza obca cywilizacja

Ye Wenjie to absolwentka astrofizyki z Uniwersytetu Tsinghua, która doświadczyła tragicznej śmierci swojego ojca z rąk Czerwonej Gwardii. Po fałszywych oskarżeniach o zdradę władze zsyłają ją do pracy w Mongolii Wewnętrznej, po czym trafia za kratki. W więzieniu bohaterka dołącza do tajnego projektu Red Coast – jego celem jest poszukiwanie obcych cywilizacji we wszechświecie. Ye odkrywa innowacyjną metodę wzmacniania sygnałów radiowych i wysyła wiadomość w kosmos, nie informując o tym nikogo. Po ośmiu latach otrzymuje pokojową odpowiedź od istot z Trisolaris z ostrzeżeniem przed możliwością ich inwazji na Ziemię. Kobieta zgorzkniała przez polityczny chaos i pełna nienawiści do ludzkości zaprasza Trisolaran na naszą planetę. Tajemnicę skrywa kosztem życia bliskich osób.

Po rewolucji kulturalnej w Chinach wraca na uczelnię jako profesor i spotyka Mike’a Evansa, ekscentrycznego dziedzica imperium naftowego i założyciela Earth-Trisolaris Organization (ETO). To grupa działająca na rzecz Trisolaris jako piątej kolumny na Ziemi. ETO przyciąga wielu rozczarowanych światem naukowców i urzędników, a wewnątrz organizacji wykształcają się frakcje o skrajnych poglądach na przyszłość ludzkości.

Dla mnie realizm jest platformą, miejscem startu dla mojej wyobraźni. Ale jeśli zacząłem od realizmu, to moim celem jest zawsze dotarcie do czystej sfery wyobraźni.

Liu Cixin w wywiadzie dla serwisu Public Books

W międzyczasie Wang Miao, specjalista od nanotechnologii, współpracuje z detektywem Shi Qiangiem w badaniu serii tajemniczych samobójstw wśród naukowców. Odkrywają, że światowe rządy przygotowują się do konfliktu. Wang doświadcza niezwykłych halucynacji, poznaje Ye i rozpoczyna grę “Three-Body”, która okazuje się rekrutacyjnym narzędziem ETO. Nietypowa rozgrywka ukazuje planetę z niestabilnym klimatem, gdzie jej mieszkańcy przystosowali się do ekstremalnych warunków przez “odwadnianie” swoich ciał.

Wang wplątany w działalność ETO informuje Shi o ich spotkaniu. Wkrótce dochodzi do konfrontacji między armią a członkami ETO, a Ye zostaje zatrzymana. Współpraca armii z Amerykanami prowadzi do zastawienia pułapki na statek Judgment Day. Odkrywają, że Trisolaranie posiadają pikotechnologię i wysyłają na Ziemię sprzęt do wywoływania halucynacji i szpiegowania.

„Problem trzech ciał” w opiniach i recenzjach

Liczni krytycy podkreślają odważny charakter dzieła Liu Cixin. Wielu jest zachwyconych głęboką analizą dylematu współczesnego społeczeństwa Chin – dążenie do odzyskania imperialnej wielkości w kontraście do bezpiecznego izolacjonizmu. Liu wykorzystuje retrofuturyzm, aby zrozumieć historię Chin, od kolonizacji przez Zachód po maoistowski terror. Bada przy tym kwestie stabilności, chaosu i równowagi, a także dynamikę między jednostką a społeczeństwem.

Planeta Ziemia w kosmosie, o której losach w świecie technologii mówi "Planeta trzech ciał"

Trylogia Liu zapoczątkowana przez „Problem trzech ciał” stanowi również zręczną formę krytyki współczesności w wizjonerskim wydaniu. Oryginalna interpretacja pierwszego kontaktu z obcą cywilizacją opiera się na teorii gier – w kosmosie nie ma zaufania, przetrwanie jest najważniejsze, a rozwój cywilizacji odbywa się w świecie o ograniczonych zasobach. Liu przedstawia Wszechświat jako miejsce, gdzie technologiczna przewaga decyduje o przetrwaniu.

Historia opowiadana przez autora jest też wyrazem silnego sinocentryzmu. To nowość dla europejskich czytelników, co niewątpliwie nadaje świeżości powieści, jak i całej serii. Uważny czytelnik wychwyci połączenia między wyobraźnią a chińską tradycją. Jednak autor nie ogranicza się w swojej narracji w żadnym z kierunków. Porusza się swobodnie poza granicami czasu i przestrzeni. Jego opowieść o inwazji Trisolarian pozwala odkrywać świat zaawansowanych technologii, apokaliptycznych scenariuszy, refleksji nad poznawczą różnorodnością, kruchością porządku społecznego i możliwością jego przemiany w totalitaryzm.

“Problem trzech ciał” to pesymistyczny obraz wszechświata, ale jednocześnie optymistyczny wizerunek ludzkości. Świetna książka dla fanów science fiction – również, a może szczególnie po 50-tce. W końcu starszemu czytelnikowi, który doświadczył już wielu innowacji technicznych w życiu, łatwiej zrozumieć zawiłości technologiczno-społecznych powiązań ubranych w wyimaginowaną historię.

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *