KSIĄŻKOmaniak – „Chłopki. Opowieść o naszych babkach”

Joanna Kuciel-Frydryszak zabiera nas w podróż – udajemy się na wieś, by wsłuchać się w opowieści o życiu kobiet sprzed wieku. Autorka z wielką empatią przybliża nam postaci, które historia często ignorowała. Kobiety niewidoczne na kartach podręczników, teraz zyskują głos. Bestseller z 2023 roku przywraca pamięć o naszych babciach, prababciach, ich siostrach i przyjaciółkach, odkrywając przed nami fragmenty ich codzienności. “Chłopki” to nie tylko książka – to hołd dla tych wszystkich niezłomnych i silnych kobiet, kształtujących naszą przeszłość.


  • Gatunek: literatura faktu, publicystyka
  • Rok pierwszego wydania: 2023
  • Autor: Joanna Kuciel-Frydryszak
  • Wydawnictwo polskie: Marginesy
  • Język oryginalny: polski

Joanna Kuciel-Frydryszak – uznana autorka literackiej publicystyki

Joanna Kuciel-Frydryszak, z urodzenia wrocławianka, dziennikarka i reportażystka, swoją edukację zdobywała na Uniwersytecie Wrocławskim na kierunku polonistyka. Tworzy fascynujące opowieści, które łączą w sobie elementy reportażu, pamiętnika, autobiografii oraz biografii. Jej talent do kreowania literackich portretów zarówno postaci znanych, jak i tych mniej rozpoznawalnych, zachwyca wielu polskich czytelników. Początki jej kariery związane były z Radiem Wrocław, ale to właśnie literatura stała się jej największą pasją i życiowym powołaniem. Joanna Kuciel-Frydryszak ma niezwykłą zdolność do przybliżania historii w sposób wciągający każdego – nawet osoby spoglądające raczej w przyszłość niż w przeszłość.

Joanna Kuciel-Frydryszak – autorka książki „Chłopki. Opowieść o naszych babkach”.
fot. Maks Pflegel, Wydawnictwo Marginesy

Twórczość literacka autorki zyskała uznanie nie tylko wśród miłośników książek, ale i w oczach krytyków. Szczególnie wyróżnia się jej książka “Słonimski. Heretyk na ambonie” z 2012 roku z unikatowymi materiałami. Pozycja przyniosła jej szereg nominacji do prestiżowych nagród. Równie ciepło przyjęto biografię “Iłła. Opowieść o Kazimierze Iłłakowiczównie”, a najnowsze dzieło pisarki, “Chłopki. Opowieść o naszych babkach”, kontynuuje pełną sukcesów karierę pisarki.

„Chłopki. Opowieść o naszych babkach” – trudna historia kobiet z polskiej wsi XX wieku

Zagłębiając się w życie wiejskich kobiet, autorka zabiera nas w podróż do polskiej wsi. Odkrywamy ją z zupełnie innej perspektywy. W tle opowieści o młodych dziewczynach opuszczających rodzinne strony w poszukiwaniu lepszego życia w miejskich rezydencjach pozostają ich matki i siostry. To one, niezłomne i pełne determinacji, codziennie podejmują się ciężkiej pracy, by utrzymać domostwo. To gospodynie nieznające chwili wytchnienia. To pracownice folwarków nieustające w swoich obowiązkach. To mamki opiekujące się najmłodszymi. To też niedojrzałe córki oddające się służbie w zamożniejszych gospodarstwach.

„Wiejska dziewczyna musi być przede wszystkim robotna, by okazać się przydatną. Inaczej stanie się zbędna i tak też się będzie czuła. Gdy tylko zaczyna chodzić, uczy się swojej roli harowaczki”

Joanna Kuciel-Frydryszak, „Chłopki. Opowieść o naszych babkach

Biedne chłopki obarczone ciężarem codziennych obowiązków, nie przestają marzyć o lepszym jutrze. Ich pragnienia są proste, a zarazem głęboko ludzkie – pragną mieć własne łóżko i nieprzemakające buty. A nade wszystko odczuwają potrzebę edukacji otwierającej przed nimi nowe horyzonty. Chcą pewnego dnia same stać się paniami swojego losu. W ich skromnych domach każdy przedmiot ma swoją wartość. Nawet zapałki dzielą na czworo, by oszczędzać i wykarmić rodzinę. Wiele z tych kobiet nie miało szansy na naukę czytania i pisania, ponieważ panujące przekonanie głosiło, że “babom szkoły nie potrzeba”. Mimo to, ich życie jest pełne godności i siły, a ich historie zasługują na pamięć.

fot. ze zbiorów Muzeum Etnograficznego w Krakowie

Joanna Kuciel-Frydryszak z największą starannością odtwarza życie kobiet na polskiej wsi w okresie międzywojennym. Jej determinacja w poszukiwaniu informacji była godna podziwu – przekopała się przez stosy książek, artykułów prasowych, wyniki badań społecznych, a nawet osobiste zapiski. Nie ograniczyła się jedynie do materiałów pisanych. Nawiązała również kontakt z potomkami tych niezwykłych kobiet.

Recenzje i odbiór książki wśród czytelników

Zacznijmy od tego, że książka Joanny Kuciel-Frydryszak wywołała spore zamieszanie jeszcze przed oficjalnym debiutem. Wszędzie słychać było zachwyty i pochwały opiewające tę nowość na rynku literackim. Mówiono o niej jako o dziele przełomowym, odkrywającym przed nami nieznane dotąd karty historii i rzucającym światło na życie kobiet w polskiej wsi w pierwszej połowie XX wieku.

„Ta książka powinna być lekturą obowiązkową. Nie zrozumie nikt współczesnej Polski, społecznych napięć i historii własnej rodziny bez zrozumienia tego, co Joanna Kuciel-Frydryszak opisała w Chłopkach.”

Izabela Kuna, polska aktorka i autorka książek

Książka przypomina, jak inspirujące i pouczające bywają reportaże. Opowieść pozytywnie zaskakuje swoją głębią i emocjonalnym ładunkiem. Autorka wnikliwie przygląda się codzienności kobiet – naszych babek i prababek Kuciel-Frydryszak z niezwykłą precyzją opisuje, jak wyglądało życie na polskiej wsi, co lądowało na stole, jakie ubrania noszono i w jakich warunkach spędzano noc. Nie omija żadnego aspektu trudnego życia polskich chłopek, ukazując je w pełnym wymiarze.

Wielu z was z podziwem odkryje, jak bardzo temat opisany w książce może pochłonąć umysł. Już od pierwszych stron treść wciąga bez reszty. Każdy kolejny rozdział sprawia, że z zapartym tchem pragniemy dowiedzieć się jeszcze więcej. Z każdą przewróconą stroną odkrywamy nowe historie kobiet z początku XX wieku. Zanurzamy się w autentyczne życie, bez tabu. Trudno ukryć fakt, że wiedza dzisiejszego społeczeństwa o tamtych czasach jest raczej ograniczona. Między innymi dlatego książka zawartość książki okazuje się tak cenna.

fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Często skarżymy się na współczesne trudności, ale to, co przeżywały kobiety polskiej wsi z dawnych lat, to zupełnie inny wymiar wyzwań. Bieda, wyczerpująca praca, głód, wykorzystywanie, brak podstawowych środków do życia – wszystko razem zdaje się niepojęte. Kuciel-Frydryszak nie boi się mówić o tych sprawach wprost, bez owijania w bawełnę, dlatego niejednokrotnie porusza serce. Jednocześnie pobudza wyobraźnię dzięki bogactwu detali, osobistym relacjom, fotografiom i dokumentom. Nie sposób odmówić autorce publicystycznej rzetelności.

Trzeba jednak uczciwie wspomnieć o negatywnych głosach wśród czytelników. Osoby dobrze zaznajomione z historią Polski XX wieku twierdzą, że im dłużej trwa lektura, tym mniejsze zainteresowanie wzbudzają prezentowane historie. Innych przeszkadza ton autorki zakładający z góry, że odbiorca przeżywa szok, choć nie u każdego musi tak być. Czasem wydaje się, iż na siłę szuka ona sensacji tam, gdzie jej nie ma. Ciągłe powtarzanie czy też podkreślanie dramatu kobiet zamiast wzmacniać, osłabia wrażenie w głowach części czytelników.

„Osoby, których życie stanowiło tło dla historii powszechnie uważanych za istotniejsze, wreszcie stają na pierwszym planie. Wspaniała i poruszająca książka”.

Kacper Pobłocki, profesor Uniwersytetu Warszawskiego

W sieci dało się też ujrzeć komentarze sugerujące, że treść książki przybliża życie kobiet na wsi, ale robi to w sposób nieco oderwany od rzeczywistości. Przytoczone listy i artykuły nie zawsze pozwalają uchwycić zrozumienie dla ówczesnych realiów, ponieważ w licznych fragmentach autorka zbyt mocno generalizuje opisy życia chłopek. Tymczasem nie powinno się uogólniać historii na podstawie pojedynczych przypadków. W końcu nie wszystkie bohaterki tamtych lat marzyły o przeprowadzce do miasta i ucieczce – przynajmniej nie możemy tego z całą pewnością stwierdzić.

Mimo wszystko trudno znaleźć osoby, które żałują sięgnięcia “Chłopki”. Książka pozwala zrozumieć znaczenie literatury przekazującej wiedzę o ludowej historii Polski. Napisano ją z głębokim, emocjonalnym zrozumieniem i szacunkiem dla wiejskiej społeczności. Niewątpliwie tytuł ten przeciera szlaki innym autorom planującym przybliżać Polakom historie babek i prababek – wciąż znaną szerzej jedynie historykom. Sięgnijcie po „Chłopki”, bo warto. Nawet jeżeli nie przepadacie za literacką publicystyką i reportażami, to w tym przypadku prawdopodobnie przekonacie się do tego gatunku.

Przeczytajcie również:

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *